Welke KPI’s gebruik je bij het uitbesteden van softwareontwikkeling?

KPI’s bij uitbestede softwareontwikkeling helpen organisaties inzicht te krijgen in productiviteit, softwarekwaliteit en klanttevredenheid. Wie software  ontwikkelt samen met een externe IT-partner, wil graag controle houden  tijdens dit proces. Welke KPI’s kun je  toepassen om uitbestede softwareontwikkeling tot een succes te maken? Nearshore softwareontwikkelaar NetRom en Software Improvement Group (SIG) leggen in dit blogartikel uit hoe je dit proces in goede banen kunt leiden.   

NetRom en SIG werken al lange svoor verschillende klanten en delen een gezamenlijke visie op  KPI’s bij het uitbesteden van softwareontwikkeling.  Dit artikel helpt je op weg bij het nadenken over KPI’s tijdens het  managen van zowel het proces als het eindresultaat van softwareontwikkeling door een externe partij. We gaan in op de productiviteit van het ontwikkelproces, de kwaliteit van de code, de gezondheid van het ontwikkelproces en de klanttevredenheid.  

Allereerst: KPI’s zijn nooit een doel op zich, maar moeten inzicht geven in de impact van je acties. In welke mate heb je de beoogde doelen bereikt? Bruikbare KPI’s geven je de mogelijkheid om bij te sturen. Het praktisch bruikbaar maken van IT-gerelateerde KPI’s vraagt soms wat extra denkwerk over het échte eindresultaat dat je wil bereiken. In plaats van het meten van ‘uptime van een applicatie’ kan je ook denken aan 'geen vluchtvertragingen door IT', zoals aangehaald door Marco Gianotten van Giarte in de IT Xperience monitor 2021.  

KPI’s voor productiviteit bij uitbestede softwareontwikkeling 

We beginnen bij de productiviteit van een software-ontwikkelproject – de snelheid waarmee je software tot stand komt. De productiviteit is bepalend voor  meer strategische businessdoelstellingen zoals een snelle time-to-market. Ook kan je monitoren wat er wordt opgeleverd ten opzichte van de planning en in de gaten houden in hoeverre er functionaliteit wordt opgeleverd. Deze variabelen zijn relevant voor zowel de product owner als het ontwikkelteam.  

Hoe meet je productiviteit? 

Bij het meten van de productiviteit zul je in de praktijk het meeste profijt hebben van drie KPI’s: sprint burndown, team velocity en release burndown.  

• Sprint burndown laat zien hoeveel werk gedurende een sprint nog resteert. Hiermee kan het team volgen of het werk zich richting het einde van de sprint volgens verwachting ontwikkelt en vroegtijdig afwijkingen signaleren   

• Team velocity geeft aan hoeveel werk een team gemiddeld per sprint voltooit, bijvoorbeeld uitgedrukt in story points. De metric kan helpen bij planning binnen hetzelfde team, maar is niet geschikt om verschillende teams rechtstreeks met elkaar te vergelijken. 

• Release burndown geeft inzicht in de voortgang van de release door de resterende werklast aan het einde van elke sprint uit te zetten tegen de geplande werklast. Die resterende hoeveelheid werk kan je uitdrukken in storypoints, ideale dagen, teamdagen, et cetera. 

KPI’s en metrics voor softwarekwaliteit 

De tweede groep KPI’s heeft betrekking op de kwaliteit van de software. Sommige managers denken dat hoge softwarekwaliteit op gespannen voet staat met functionaliteit en snelheid, maar het tegendeel is waar. Slechte softwarekwaliteit kan leiden tot hogere onderhoudskosten en een langere time-to-market. Goed onderhoudbare code kan bijdragen aan lagere onderhoudskosten en een lagere Total Cost of Ownership (TCO). Veel metrics zijn algemene meetwaarden, in tegenstelling tot KPI's die specifiek gericht zijn op strategische doelen. Metrics kun je geautomatiseerd meten, zodat ontwikkelaars automatisch waarschuwingen ontvangen als drempelwaarden op het gebied van kwaliteit bijvoorbeeld worden overschreden.  

Hoe meet je softwarekwaliteit?  

ISO/IEC 25010:2023 beschrijft een internationaal productkwaliteitsmodel voor ICT- en softwareproducten met negen kwaliteitskarakteristieken en bijbehorende subkarakteristieken. ISO/IEC 25002:2024 biedt daarnaast een framework en richtlijnen voor het definiëren en toepassen van kwaliteitsmodellen. SIG is het eerste volledig gecertificeerde bedrijf ter wereld dat volgens de ISO 25010 standaard meet. We geven hier de belangrijkste variabelen (en sub variabelen) die een rol spelen bij het meten en beoordelen van softwarekwaliteit. 

Onderhoudbaarheid van software 

Beheersbaarheid (het gemak om software te onderhouden) valt uiteen in vijf onderdelen: analyseerbaarheid, wijzigbaarheid, testbaarheid, modulariteit en herbruikbaarheid. Die onderdelen kan je zien als een weergave van de fasen die worden doorlopen bij het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden.  

Andere kwaliteitsaspecten binnen ISO/IEC 25010 

Naast beheersbaarheid onderscheidt ISO/IEC 25010 ook andere kwaliteitskenmerken, waaronder betrouwbaarheid en flexibiliteit. Relevante aspecten zijn bijvoorbeeld: 

• Beschikbaarheid: de mate waarin een systeem operationeel en toegankelijk is wanneer het nodig is. 

• Foutloosheid: de mate waarin een product onder normale omstandigheden de gespecificeerde functies zonder fouten uitvoert.

• Fouttolerantie: de mate waarin een systeem ondanks hardware- of softwarefouten kan blijven functioneren zoals bedoeld. 

• Aanpasbaarheid: de mate waarin een product effectief kan worden aangepast aan andere of veranderende hardware-, software- of gebruiksomgevingen. 

•  Vervangbaarheid: de mate waarin een product een ander product voor hetzelfde doel kan vervangen. 

Performance als onderdeel van softwarekwaliteit 

Bij softwarekwaliteit spelen ook de prestaties een belangrijke rol. Denk hierbij aan:  

• Responstijd: voldoen snelheid en verwerkingscapaciteit van het systeem aan de vereisten? 

• Capaciteit: wat is de maximale groei die mogelijk is binnen de vereisten voor responstijd? 

• Resources: hoeveel bronnen zijn nodig om de softwareprestaties te laten voldoen aan de eisen voor responssnelheid en capaciteit? 

Onderdeel van ISO 25010 is ook de bruikbaarheid (usability) van software. Het gaat dan om de mate waarin een oplossing kan worden gebruikt door gebruikers om specifieke doelen te bereiken. Hierbij speelt, naast effectiviteit en efficiency, ook gebruikerstevredenheid een rol. 

Essentieel zijn uiteraard de eigenschappen rondom beveiliging. Vaste onderdelen hiervan zijn de integriteit van de software (de mate waarin software ongeoorloofde toegang tot applicaties en gegevens kan voorkomen) en de zogenaamde non-repudiation en accountability. Deze twee verwijzen naar het kunnen aantonen van acties of gebeurtenissen en het onweerlegbaar kunnen traceren van acties naar de entiteit die de acties uitvoert. 

KPI’s voor de gezondheid van het softwareontwikkelproces 

Naast productiviteit van ontwikkelteams en de kwaliteit van hun opgeleverde producten kan je ook kijken naar het proces van softwareontwikkeling en software implementatie.  

• De doorlooptijd is de tijd tussen de start en de uitvoering van een proces. De doorlooptijd zegt ook iets over een partnerschap, waar vertragende factoren kunnen ontstaan of in ieder geval besproken en opgelost moeten worden.  

• De cyclustijd geeft aan hoeveel tijd een team besteedt aan het werken aan een specifieke taak. Het is een indicatie van de snelheid waarmee het team nieuwe functionaliteit oplevert aan de klant.  

• De derde en laatste gezondheidsindicator is flow efficiency ofwel het percentage van de tijd dat er actief aan je backlog items wordt gewerkt vergeleken met de totale beschikbare tijd. Een lage flow efficiency kan wijzen op stagnaties in het proces – bijvoorbeeld een ontwikkelaar die moet wachten om een functie te kunnen afronden.
   

KPI’s voor klanttevredenheid bij software outsourcing 

Naar onze mening zijn er in een partnerschap vier belangrijke factoren die de klanttevredenheid bepalen.  

‘Doen wat je belooft’ is het vertrekpunt. Hierbij wordt vaak verwezen naar de bekende projectmanagementvuistregel dat kwaliteit, snelheid en kosten tegen elkaar moeten worden afgewogen. Verantwoordelijkheid nemen voor toezeggingen op sprintniveau is volgens ons de manier om te leveren wat je belooft. Om dit continu te monitoren kan je een metric zoals de sprint burndown gebruiken. 

De tweede succesfactor voor klanttevredenheid ligt in het behoud van medewerkers. Een hoog personeelsverloop kan de continuïteit van projecten en het behoud van kennis onder druk zetten.   

De derde factor is het beschikken over en toepassen van domeinkennis. Dat draagt bij aan de totstandkoming van software met een geweldige gebruikerservaring. Onze tip: vraag je ontwikkelpartner om voorstellen waarmee je de domeinexpertise van developers kunt testen.  

En tot slot: doe geen concessies aan kwaliteit. Dat draagt bij aan toekomstbestendige producten, die betrouwbaar en veilig zijn en gemakkelijk kan worden aangepast. 

Hoe gebruik je KPI’s in de samenwerking met je softwarepartner? 

Tot slot: binnen een succesvol partnership bepaal je samen welke KPI’s je wilt toepassen Ook je product owners moeten met de gekozen metrics en KPI’s kunnen werken. Ook moet het team de metrics over codekwaliteit en architectuurbeslissingen kunnen valideren en interpreteren in samenwerking met een architect. Het is verstandig om afspraken met je ontwikkelpartner te maken over welke standaarden worden toegepast voor de kwaliteit van code. Dit kun je aanvullen met externe audits of certificering zoals de SIG TÜViT certificering. En als laatste: maak gebruik van KPI’s in de doorlopende dialoog, in sprint retrospectieven en in sprint cyclus evaluaties. 

Download de whitepaper over KPI’s voor uitbestede softwareontwikkeling 

Wil je KPI’s structureel gebruiken om de prestaties van uitbestede softwareontwikkeling te beoordelen? In deze whitepaper van NetRom Software en Software Improvement Group (SIG) vind je een uitgebreider framework voor productiviteit, softwarekwaliteit, procesgezondheid en klanttevredenheid. Vul je gegevens in en ontvang de whitepaper direct.